آیا تا به حال در بازار بورس، سهمی را خریدهاید که با وجود ظاهر جذاب، پس از مدتی دچار افت قیمت شده باشد؟ یا از این که نمیتوانید ارزش واقعی یک سهم را تشخیص دهید، سردرگم شدهاید؟ بسیاری از سرمایهگذاران، به خصوص افراد تازهکار، با چالشهای مشابهی درگیر هستند. این نگرانی که مبادا سهمی را گران بخرند یا فرصتهای واقعی را از دست بدهند، میتواند تصمیمگیری را دشوار کند. راهنمای پیش رو به شما کمک میکند تا با یکی از مهمترین ابزارهای تحلیل بنیادی به نام P/NAV آشنا شوید. این راهنما به شما نشان میدهد که چگونه با استفاده از P/NAV، ارزش واقعی داراییهای شرکتها را بسنجید، سهام ارزنده را شناسایی کنید و از ریسکهای پنهان در امان بمانید.
P/NAV چیست؟
P/NAV که مخفف عبارت "Price to Net Asset Value" است، یکی از معیارهای کلیدی در تحلیل بنیادی به شمار میرود. این نسبت به مقایسه قیمت بازار یک سهم با خالص ارزش داراییهای یک شرکت میپردازد. به عبارت سادهتر، P/NAV نشان میدهد که قیمت هر سهم در مقایسه با ارزش واقعی داراییهای شرکت چقدر است. این نسبت معمولاً به صورت درصد بیان میشود، اما میتوان آن را به صورت عددی نیز نمایش داد.
اجزای نسبت P/NAV:
همانطور که از نامش پیداست، نسبت P/NAV از دو جزء اصلی تشکیل شده است که هر یک نقش مهمی در محاسبه و درک این معیار ایفا میکنند.
- Price (P) یا قیمت: حرف "P" در این نسبت از کلمه "Price" به معنای "قیمت" گرفته شده است. این "قیمت" در واقع همان قیمت پایانی هر سهم است که به صورت روزانه روی تابلوی معاملات بورس نمایش داده میشود. قیمت بازار یک سهم، عاملی پویا است که تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله عرضه و تقاضا و هیجانات بازار قرار میگیرد. در تحلیل P/NAV، این قیمت به عنوان صورت کسر در فرمول محاسبه عمل میکند.
- Net Asset Value (NAV) یا خالص ارزش دارایی: بخش "NAV" مخفف عبارت "Net Asset Value" یا "خالص ارزش دارایی" است. NAV نشاندهنده ارزش واقعی داراییهای یک شرکت پس از کسر بدهیها است. محاسبه NAV به سادگی مشاهده قیمت بازار نیست و نیاز به بررسی دقیق اطلاعات مالی شرکت دارد. اطلاعات مربوط به NAV هر شرکت در تابلوی معاملات بورس و همچنین در صورتهای مالی موجود در سامانه کدال (Codal.ir) قابل مشاهده است. در فرمول P/NAV، خالص ارزش دارایی به عنوان مخرج کسر مورد استفاده قرار میگیرد. NAV هر سهم که با تقسیم خالص ارزش دارایی بر تعداد سهام به دست میآید (NAVPS)، به عنوان ارزش ذاتی سهام شرکت سرمایهگذاری شناخته میشود.
| جزء | نام کامل | توضیح |
|---|---|---|
| P | Price (قیمت) | قیمت پایانی هر سهم که روزانه در تابلوی معاملات بورس نمایش داده میشود و تحت تأثیر عرضه و تقاضا و هیجانات بازار است. |
| NAV | Net Asset Value (خالص ارزش دارایی) | ارزش واقعی داراییهای یک شرکت پس از کسر بدهیها. این مقدار از طریق بررسی دقیق اطلاعات مالی در سامانههایی مانند کدال (Codal.ir) قابل مشاهده و محاسبه است. |
اهمیت P/NAV در تحلیل بنیادی:
نسبت P/NAV یکی از مفاهیم اساسی و بسیار کاربردی در تحلیل بنیادی است که سرمایهگذاران از آن برای ارزیابی ارزش واقعی داراییهای شرکتها و مقایسه آن با قیمت سهام استفاده میکنند. شناخت این نسبت به سرمایهگذاران کمک میکند تا دیدگاهی جامعتر نسبت به وضعیت مالی و ارزش ذاتی یک سهم به دست آورند. با محاسبه P/NAV و مقایسه آن با P/NAV سایر شرکتهای همصنعت، سرمایهگذاران میتوانند برای خرید یا فروش سهام خود برنامهریزی کنند. به طور کلی، در تحلیل بنیادی، هرچه نسبت P/NAV یک شرکت کمتر باشد، ریسک سرمایهگذاری در آن پایینتر است و میتواند گزینه بهتری برای سرمایهگذاری محسوب شود. به همین دلیل، سرمایهگذاران حرفهای بازار بورس قبل از هرگونه تصمیمگیری برای خرید یا فروش سهام، به این نسبت توجه ویژهای دارند.
این نسبت به ویژه برای شرکتهای سرمایهگذاری و صندوقهای سرمایهگذاری اهمیت بالایی دارد، چرا که عملکرد و ارزشگذاری این دو گروه مستقیماً به خالص ارزش داراییهای آنها وابسته است. با این حال، استفاده از P/NAV برای شرکتهای تولیدی یا خدماتی معمول نیست، زیرا در این شرکتها سودآوری و فروش نقش مهمتری در ارزیابی عملکرد و ارزش شرکت ایفا میکنند.
عوامل اثرگذار بر P/NAV
نسبت P/NAV، مانند بسیاری از معیارهای مالی دیگر، تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار میگیرد که میتوانند باعث نوسان و تغییر آن شوند. به طور کلی، هر عاملی که بر قیمت بازار یک سهم یا بر ارزش داراییهای خالص یک شرکت اثر بگذارد، میتواند مستقیماً این نسبت را دستخوش تغییر کند. در ادامه به بررسی جزئیتر این عوامل میپردازیم.
تغییرات قیمت بازار
اولین و شاید آشکارترین عامل تأثیرگذار بر P/NAV، نوسانات قیمت بازار یا همان قیمت سهام است. "P" در P/NAV مخفف Price یا قیمت است و در صورت کسر این نسبت قرار میگیرد. بنابراین، هرگونه تغییر در روند معاملات سهام، چه صعودی و چه نزولی، به طور مستقیم بر قیمت سهم و در نتیجه بر صورت کسر نسبت P/NAV اثرگذار خواهد بود.
برای مثال، اگر قیمت سهام یک شرکت به دلیل افزایش تقاضا یا هیجانات مثبت بازار افزایش یابد، در حالی که خالص ارزش داراییهای آن ثابت بماند، نسبت P/NAV نیز افزایش خواهد یافت. این موضوع میتواند نشاندهنده معامله شدن سهم با قیمتی بالاتر از ارزش ذاتی آن باشد. برعکس، کاهش قیمت سهام در بازار، بدون تغییر در خالص ارزش داراییها، منجر به کاهش نسبت P/NAV میشود که ممکن است فرصت خرید را برای سرمایهگذاران فراهم کند.
تغییر در ارزش داراییها
عامل مهم دیگر که بر نسبت P/NAV تأثیر میگذارد، تغییر در خالص ارزش داراییهای شرکت یا همان "NAV" است. "NAV" در مخرج کسر این نسبت قرار دارد. هر اتفاقی که منجر به تغییر در ارزش داراییهای یک شرکت یا صندوق سرمایهگذاری شود، میتواند بر مخرج این نسبت اثرگذار باشد. این داراییها میتوانند شامل داراییهای بورسی (سهام شرکتهای دیگر) و داراییهای غیربورسی باشند.
- افزایش ارزش داراییها: اگر ارزش داراییهای یک شرکت، مثلاً به دلیل رشد قیمت سهام شرکتهایی که در آنها سرمایهگذاری کرده است، افزایش یابد، خالص ارزش داراییهای آن (NAV) نیز بالا میرود. در صورتی که قیمت بازار سهم ثابت بماند یا کمتر از رشد NAV افزایش یابد، نسبت P/NAV کاهش پیدا میکند که میتواند نشاندهنده ارزندگی سهم باشد.
- کاهش ارزش داراییها: برعکس، اگر ارزش داراییهای شرکت، مثلاً به دلیل افت قیمت سهام شرکتهای زیرمجموعه یا کاهش ارزش داراییهای غیربورسی، کاهش یابد، NAV نیز کمتر میشود. این موضوع، در صورت ثابت ماندن قیمت سهم یا کاهش کمتر از NAV، باعث افزایش نسبت P/NAV میشود که ممکن است سهم را پرریسکتر جلوه دهد.
نکته قابل توجه این است که محاسبه دقیق NAV، به ویژه برای داراییهای غیربورسی، ممکن است چالشبرانگیز باشد و اختلاف نظر بین تحلیلگران را به همراه داشته باشد. این موضوع میتواند بر دقت محاسبات و در نتیجه بر نسبت P/NAV تأثیر بگذارد.
انواع حالتهای P/NAV و مفهوم آنها
نسبت P/NAV میتواند اطلاعات ارزشمندی را در مورد وضعیت یک سهم در بازار به سرمایهگذاران ارائه دهد. پس از محاسبه این نسبت، با سه حالت اصلی مواجه خواهید شد که هر یک معنا و مفهوم خاص خود را دارند و میتوانند به شما در تصمیمگیریهای مالی کمک کنند. تحلیلگران با بررسی این حالتها برای برنامهریزی مالی خود استفاده میکنند.
P/NAV بیشتر از ۱ (یا ۱۰۰ درصد):
زمانی که نسبت P/NAV بیشتر از ۱ (یا به صورت درصدی، بیشتر از ۱۰۰ درصد) باشد، به این معنی است که قیمت بازار هر سهم از خالص ارزش داراییهای شرکت به ازای هر سهم، بیشتر است.
- نشاندهنده قیمت بالاتر از ارزش ذاتی: در این حالت، سهم با قیمتی بالاتر از ارزش ذاتی خود در بازار معامله میشود. این وضعیت میتواند نشانهای از وجود حباب قیمتی در سهم باشد.
- افزایش ریسک سرمایهگذاری: سرمایهگذاری در چنین سهمهایی ممکن است ریسک بالاتری داشته باشد، زیرا احتمال کاهش قیمت سهم در آینده وجود دارد تا با ارزش ذاتی خود همخوانی پیدا کند. به همین دلیل، توصیه میشود از خرید این سهمها خودداری کنید.
P/NAV برابر با ۱ (یا ۱۰۰ درصد):
در این حالت، نسبت P/NAV دقیقاً برابر با ۱ (یا ۱۰۰ درصد) است.
- نشاندهنده همخوانی قیمت با ارزش ذاتی: این وضعیت نشان میدهد که قیمت سهم در بازار با خالص ارزش داراییهای شرکت به ازای هر سهم برابر است. به عبارت دیگر، قیمت سهم با ارزش ذاتیاش همخوانی دارد.
- توصیه به استفاده از سایر روشهای ارزشگذاری: هنگامی که P/NAV برابر با ۱ باشد، پیشبینی تغییر زیادی در قیمت سهم نمیشود. بنابراین، توصیه میشود برای تصمیمگیری در رابطه با خرید و فروش این سهم، از سایر روشهای ارزشگذاری و تحلیلهای بنیادی دیگر نیز استفاده کنید تا دید جامعتری به دست آورید.
P/NAV کمتر از ۱ (یا ۱۰۰ درصد):
اگر نسبت P/NAV کمتر از ۱ (یا کمتر از ۱۰۰ درصد) باشد، خالص ارزش داراییهای شرکت به ازای هر سهم، بیشتر از قیمت بازار آن سهم است.
- نشاندهنده قیمت کمتر از ارزش ذاتی: در این شرایط، سهم به قیمتی کمتر از ارزش ذاتی خود معامله میشود. این حالت میتواند بیانگر یک فرصت احتمالی برای خرید سهم باشد.
- کاهش ریسک سرمایهگذاری: سرمایهگذاری در چنین سهمهایی کمریسکتر به نظر میرسد، زیرا احتمال رشد قیمت در آینده وجود دارد تا قیمت سهم به ارزش ذاتی خود نزدیک شود. به طور کلی، در تحلیل بنیادی، هرچه نسبت P/NAV یک شرکت کمتر باشد، ریسک سرمایهگذاری در آن پایینتر است و میتواند گزینه بهتری برای سرمایهگذاری محسوب شود. به همین دلیل، توصیه میشود روی سهمهایی که با قیمت پایینتر از NAV معامله میشوند، تمرکز کنید.
شیوه محاسبه P/NAV
برای اینکه بتوانید نسبت P/NAV را برای یک سهم محاسبه کنید، لازم است ابتدا دو جزء اصلی آن، یعنی قیمت بازار سهم (P) و خالص ارزش دارایی هر سهم (NAVPS) را به دست آورید. در واقع، عبارت کامل این نسبت P/NAVPS است، اما به صورت عامیانه با عنوان P/NAV شناخته میشود.
فرمول P/NAV
محاسبه نسبت P/NAV بسیار ساده است، کافیست قیمت پایانی (یا قیمت آخرین معامله) سهام شرکت را بر NAV هر سهم (NAVPS) تقسیم کنید:
P/NAV = Price / NAVPS
نحوه بدست آوردن P (قیمت):
- مشاهده قیمت پایانی در Tsetmc.com: قیمت پایانی هر سهم به صورت روزانه بر روی تابلوی معاملات بورس نمایش داده میشود. شما میتوانید قیمت پایانی یا قیمت بازار هر سهم را به راحتی از وبسایت Tsetmc.com دریافت کنید. این قیمت، صورت کسر در فرمول P/NAV است.
نحوه محاسبه NAV (خالص ارزش دارایی):
محاسبه خالص ارزش دارایی (NAV) کمی پیچیدهتر از به دست آوردن قیمت است، زیرا نیاز به تحلیل اطلاعات بیشتری دارد. NAV نشاندهنده ارزش ذاتی داراییهای شرکت است.
- استفاده از اطلاعات سامانه کدال (Codal.ir): برای محاسبه NAV، باید از اطلاعات و گزارشات منتشر شده توسط شرکتها در سامانه کدال (Codal.ir) استفاده کنید. این سامانه منبع اصلی اطلاعات مالی و حسابرسی شرکتهاست.
- محاسبه داراییهای بورسی و غیربورسی: در محاسبه NAV، لازم است ارزش تمامی داراییهای شرکت، اعم از داراییهای بورسی (سهام شرکتهای دیگر که شرکت سرمایهگذاری در آنها سرمایهگذاری کرده است) و داراییهای غیربورسی، برآورد و محاسبه شود. دقت در ارزشگذاری داراییهای غیربورسی اهمیت زیادی دارد، چرا که تاثیر قابل توجهی در ارزندگی شرکت دارد.
- کسر بدهیها: پس از محاسبه ارزش کل داراییها، باید بدهیهای شرکت را از آن کسر کنید تا خالص ارزش دارایی شرکت به دست آید.
پس از به دست آوردن اطلاعات مربوط به قیمت و ارزش خالص دارایی، میتوانید برای محاسبه نسبت P/NAV اقدام کنید.
مثال کاربردی محاسبه P/NAV
فرض کنید خالص ارزش دارایی یک شرکت (NAVPS) برابر با ۵۰۰۰ تومان و قیمت بازار هر سهم آن ۲۰۰۰ تومان باشد. برای محاسبه نسبت P/NAV، به صورت زیر عمل میکنیم:
در این مثال، نسبت P/NAV سهم مورد نظر ۰.۴ یا ۴۰ درصد است. همانطور که قبلاً اشاره شد، هرچه نسبت P/NAV یک شرکت کمتر باشد، ریسک سرمایهگذاری در آن پایینتر بوده و میتواند گزینه بهتری برای سرمایهگذاری محسوب شود.
کاربردهای P/NAV در سرمایهگذاری
نسبت P/NAV فقط یک عدد نیست؛ بلکه ابزاری قدرتمند در دستان سرمایهگذاران است که میتواند دیدگاههای عمیقی نسبت به وضعیت یک سهم در بازار ارائه دهد. با آشنایی با کاربردهای این نسبت، میتوانید تصمیمات آگاهانهتری در سرمایهگذاریهای خود بگیرید.
شناسایی حباب قیمتی (مثبت یا منفی)
یکی از مهمترین کاربردهای P/NAV، کمک به تشخیص وجود حباب قیمتی در یک سهم است.
- حباب مثبت: اگر نسبت P/NAV یک سهم به طور قابل توجهی بیشتر از ۱ باشد (مثلاً ۱.۵ یا ۲)، ممکن است نشانهای قوی از وجود "حباب قیمتی" یا ارزشگذاری بیش از حد آن سهم باشد. این یعنی قیمت سهم در بازار بسیار بالاتر از ارزش ذاتی داراییهای شرکت است. در چنین مواقعی، احتمال ریزش قیمت در آینده وجود دارد و سرمایهگذاری در آن ریسک بالایی به همراه خواهد داشت.
- حباب منفی: در مقابل، اگر نسبت P/NAV بسیار پایینتر از ۱ باشد (مثلاً ۰.۵ یا ۰.۷)، میتواند بیانگر این باشد که سهم با قیمتی کمتر از ارزش ذاتی خود در حال معامله است. این وضعیت معمولاً به عنوان یک "فرصت احتمالی خرید" تلقی میشود، چرا که احتمال رشد قیمت سهم در آینده برای همخوانی با ارزش ذاتیاش وجود دارد. سرمایهگذاری در چنین سهمهایی کمریسکتر به نظر میرسد.
مقایسه بین شرکتها یا صندوقهای مشابه
P/NAV ابزاری عالی برای مقایسه سهام شرکتها یا صندوقهای سرمایهگذاری در یک صنعت مشابه است.
- با مقایسه نسبت P/NAV بین چند صندوق یا شرکت سرمایهگذاری همصنعت، میتوانید گزینههای ارزشمندتر را شناسایی کنید. به عنوان مثال، اگر دو شرکت سرمایهگذاری با داراییها و عملکرد مشابه وجود داشته باشند، شرکتی که P/NAV پایینتری دارد (یعنی سهمش نسبت به خالص ارزش داراییهایش ارزانتر است)، ممکن است گزینه سرمایهگذاری جذابتری باشد.
- این مقایسه به شما کمک میکند تا تصمیم بگیرید کدام سهم در صنعت خود از پتانسیل رشد بهتری برخوردار است یا با قیمت مناسبتری در حال معامله است.
تحلیل دیدگاه سرمایهگذاران و رفتار بازار
تغییرات نسبت P/NAV در بازههای زمانی مختلف میتواند بینشهای مهمی در مورد دیدگاه سرمایهگذاران نسبت به آینده یک صندوق یا شرکت ارائه دهد.
- افزایش P/NAV: اگر P/NAV یک شرکت به تدریج در حال افزایش باشد، میتواند نشاندهنده انتظارات مثبت بازار از رشد آینده ارزش داراییها یا سودآوری شرکت باشد. این موضوع حاکی از خوشبینی سرمایهگذاران و افزایش تقاضا برای سهم است.
- کاهش P/NAV: برعکس، کاهش P/NAV ممکن است نشاندهنده نگرانیها یا دیدگاه منفی سرمایهگذاران نسبت به آینده شرکت یا صندوق باشد. این میتواند ناشی از عدم شفافیت در داراییها، ضعف مدیریتی یا نبود تقاضا در بازار باشد.
- هیجانات بازار: گاهی اوقات، هیجانات بازار میتواند باعث شود P/NAV یک سهم حتی بالاتر از ۱۰۰ درصد برود. این یعنی سرمایهگذاران حاضرند سهم را بالاتر از ارزش ذاتیاش بخرند، که معمولاً به دلیل تقاضای شدید برای سهام خاص در پرتفوی شرکت سرمایهگذاری رخ میدهد. این تغییرات به شما کمک میکند تا رفتار کلی بازار و انتظارات آن را بهتر درک کنید.
موارد استفاده و محدودیتهای P/NAV
نسبت P/NAV، با وجود اهمیت و کاربردهای فراوانش، ابزاری نیست که بتوان آن را به صورت یکسان برای همه انواع شرکتها به کار برد. شناخت موارد استفاده صحیح و محدودیتهای آن، به شما کمک میکند تا تحلیلی دقیقتر و واقعبینانهتر داشته باشید.
کاربرد اصلی برای شرکتهای سرمایهگذاری و صندوقها
نسبت P/NAV به طور خاص برای شرکتهای سرمایهگذاری و صندوقهای سرمایهگذاری طراحی شده و در آنها کاربرد بسیار بالایی دارد.
اهمیت NAV در ارزشگذاری و عملکرد این شرکتها: دلیل این موضوع این است که عملکرد و ارزشگذاری این دو گروه (شرکتهای سرمایهگذاری و صندوقها) وابستگی مستقیمی به خالص ارزش داراییهای آنها (NAV) دارد. به عبارت دیگر، هرچه یک صندوق در سرمایهگذاریهای خود موفقتر عمل کند، میزان داراییهای آن افزایش پیدا میکند و این دو مورد با هم ارتباط مستقیم دارند.
شرکتهای سرمایهگذاری فعالیت تولیدی مستقل ندارند و صرفاً بر روی شرکتهای بورسی و غیربورسی سرمایهگذاری میکنند. برای مشاهده NAV شرکتهای سرمایهگذاری میتوانید به گزارشهای ماهیانه آنها مراجعه کنید. این شرکتها در گزارشهای خود برخی از اطلاعات مهم مالی و حسابرسی را در اختیار سهامداران قرار میدهند.
عدم کاربرد کافی برای شرکتهای تولیدی و خدماتی
اگرچه میزان داراییها برای شرکتهای تولیدی یا خدماتی یک عامل اثرگذار و مهم است، اما نمیتوان از P/NAV به عنوان عامل اصلی برای تعیین نحوه عملکرد این شرکتها استفاده کرد.
اهمیت سودآوری و فروش در این شرکتها: در شرکتهای تولیدی، سودآوری و فروش اهمیت بسیار زیادی دارد. نسبت P/NAV این دو مفهوم مهم را تا حدی نادیده میگیرد و به همین دلیل، برای ارزیابی عملکرد و ارزشگذاری شرکتهای تولیدی، کافی نیست. به طور معمول برای بررسی وضعیت شرکتهای تولیدی، از نسبتهای دیگری مانند P/E (قیمت به درآمد) استفاده میشود.
مثال مقایسه شرکتهای تولیدی با استفاده از P/NAV و سایر معیارها
فرض کنید دو شرکت تولید سیمان داریم که قیمت سهام هر دوی آنها ۴۰۰ تومان است.
- شرکت اول: ۲۰ سال سابقه و ۴۰۰ نیروی انسانی دارد. خالص ارزش داراییهای آن حدود ۸۰۰ میلیارد تومان است. اما در یک سال اخیر، فروش آن نسبت به میانگین ۵ سال گذشته ۵۰ درصد کاهش یافته و وضعیت درآمد و سود آن نگرانکننده است.
- شرکت دوم: کمتر از ۵ سال از آغاز فعالیتش میگذرد، تنها ۱۰۰ نیروی انسانی دارد و خالص ارزش داراییهایش حدود ۳۰۰ میلیارد تومان است. با بررسی صورتهای مالی، متوجه میشویم که میزان فروش این شرکت نسبت به سال گذشته حدود ۳۰ درصد بیشتر شده و وضعیت درآمد و سود خالص آن نیز قابل قبول است.
اگر برای مقایسه این دو شرکت تنها از نسبت P/NAV استفاده کنیم و به صورتهای مالی و سایر نسبتهای مالی توجهی نداشته باشیم، احتمالاً شرکت اول (با NAV بالاتر) بسیار جذابتر به نظر میرسد. اما اگر سایر جزئیات مانند میزان فروش، درآمد و سود را در نظر بگیریم، انتخاب ما شرکت دوم خواهد بود. این مثال به وضوح نشان میدهد که P/NAV به تنهایی برای ارزیابی شرکتهای تولیدی کافی نیست و باید در کنار سایر معیارهای بنیادی مورد بررسی قرار گیرد.
نکات مهم در بررسی P/NAV
در استفاده از نسبت P/NAV برای تصمیمگیریهای سرمایهگذاری، توجه به چند نکته کلیدی ضروری است. این نکات به شما کمک میکنند تا تحلیل دقیقتر و کاملتری داشته باشید و از اشتباهات رایج جلوگیری کنید.
توجه به سهام معامله شده با قیمت بالاتر از NAV
یکی از مهمترین توصیهها در بررسی P/NAV این است که همواره به سهامی که با قیمتی بالاتر از خالص ارزش داراییهای خود (NAV) معامله میشوند، دقت کنید.
- در صورتی که سهم به قیمتی بالاتر از خالص ارزش داراییهای خود معامله شود، امکان ریزش قیمت آن در آینده وجود دارد.
- بنابراین توصیه میشود از خرید اینگونه سهمها خودداری کنید و تمرکز خود را بر روی سهمهایی بگذارید که با قیمتی پایینتر از NAV معامله میشوند. این سهمها معمولاً ریسک کمتری دارند و پتانسیل رشد قیمت را به دلیل همگرا شدن با ارزش ذاتی خود نشان میدهند.
مشاهده گزارشهای ماهیانه شرکتهای سرمایهگذاری برای NAV
همانطور که قبلاً اشاره شد، نسبت P/NAV عمدتاً برای تحلیل شرکتهای سرمایهگذاری مرسوم است.
- شرکتهای سرمایهگذاری فعالیت تولیدی ندارند و به سرمایهگذاری در سایر شرکتها مشغول هستند.
- شما میتوانید برای مشاهده NAV شرکتهای سرمایهگذاری به گزارشهای ماهیانه آنها مراجعه کنید.
- این شرکتها در گزارشهای خود، بعضی از اطلاعات مهم مالی و حسابرسی را در اختیار سهامداران قرار میدهند. این گزارشها منبعی حیاتی برای محاسبه دقیق NAV و درک ارزش ذاتی شرکت هستند.
عدد مناسب برای P/NAV
شاید در نگاه اول اینطور به نظر برسد که هرچه نسبت P/NAV پایینتر باشد، با یک فرصت سرمایهگذاری بهتر روبهرو هستیم، اما واقعیت این است که عدد پایین لزوماً به معنای ارزندگی نیست.
- عدم اطمینان به P/NAV پایین به تنهایی: ممکن است یک صندوق با نسبت ۰٫۹۵ ارزش خرید داشته باشد، در حالی که یک شرکت سرمایهگذاری با نسبت ۰٫۴۰ به دلیل ضعف مدیریتی، شفاف نبودن داراییها یا نبود تقاضا در بازار، گزینه مناسبی برای سرمایهگذاری نباشد. صرفاً پایین بودن این نسبت نباید تنها معیار شما برای تصمیمگیری باشد.
- بررسی در کنار سایر عوامل (نوع دارایی، وضعیت شرکت، شرایط بازار): بنابراین، این نسبت باید در کنار عوامل دیگری مثل نوع داراییها، وضعیت کلی صندوق یا شرکت، و شرایط عمومی بازار بررسی شود. به عنوان مثال، حتی اگر P/NAV پایین باشد، اگر شرکت سابقه مدیریتی ضعیف یا داراییهای غیرشفافی داشته باشد، ممکن است سرمایهگذاری در آن همچنان پرریسک باشد.
- اهمیت بررسی تاریخچه P/NAV: همچنین، بررسی تاریخچه نسبت P/NAV میتواند در تحلیل دقیقتر کمک کند. اگر این نسبت معمولاً در محدوده مشخصی نوسان داشته و اکنون پایینتر از میانگین تاریخی خود قرار دارد، ممکن است نشاندهنده یک فرصت مناسب باشد. اما اگر همیشه پایین بوده، احتمال دارد دلیلی منطقی برای آن وجود داشته باشد. پس نگاه به گذشته و مقایسه با حال، دید بهتری برای تصمیمگیری به ما میدهد.
استراتژی معاملاتی با P/NAV
استفاده از نسبت P/NAV تنها به درک مفهوم آن محدود نمیشود؛ بلکه سرمایهگذاران حرفهای از این نسبت برای تدوین استراتژیهای معاملاتی خود بهره میبرند. به خصوص در بازار بورس ایران، شرکتهای سرمایهگذاری از طریق محاسبه NAV ارزشگذاری میشوند. با مقایسه ارزش ذاتی سهام و ارزش بازاری آن، میتوان ارزندگی سهام را بررسی کرد.
به طور معمول، در بازار سهام ایران، قیمت سهام شرکتهای سرمایهگذاری حدود ۷۰ درصد ارزش خالص داراییهای آنها معامله میشود. یعنی در حالت عادی، نسبت P/NAV برابر با ۰.۷ یا ۷۰ درصد است.
نوسانات P/NAV در بازارهای نزولی و صعودی:
این نسبت میتواند با توجه به شرایط بازار نوسان داشته باشد.
- گاهی در بازارهای نزولی، نسبت P/NAV یک سهم تا حدود ۳۵ درصد یا حتی پایینتر نیز رسیده است. این نشان میدهد که در دورههای رکود یا اصلاح بازار، سهام با تخفیف قابل توجهی نسبت به ارزش ذاتی خود معامله میشوند.
- همچنین، گاهی در بازارهای صعودی، P/NAV یک شرکت سرمایهگذاری بیشتر از ۱۰۰ درصد شده است. در این حالت، سهام شرکت با قیمتی بالاتر از ارزش واقعی خود معامله شدهاند. این اتفاق معمولاً به دلیل هیجانات بازار یا افزایش تقاضا برای سهامی رخ میدهد که شرکت سرمایهگذاری در پرتفوی خود دارد.
بهترین استراتژی خرید و فروش
بررسیهای آماری در بازار سهام ایران نشان میدهد که سرمایهگذاری در شرکتهایی با نسبت P/NAV زیر ۴۵ درصد و فروش آن در محدوده P/NAV بالای ۶۵ درصد، بازدهی خوبی به دنبال خواهد داشت.
بنابراین، بهترین استراتژی معاملاتی برای سرمایهگذاری در شرکتهای سرمایهگذاری به شرح زیر است:
- خرید سهام: در محدوده P/NAV حدود ۰.۴۵ تا ۰.۵۰ (۴۵ تا ۵۰ درصد) یا کمتر.
- فروش سهام: در محدوده P/NAV حدود ۰.۶۵ تا ۰.۷۰ (۶۵ تا ۷۰ درصد) یا بالاتر از آن.
این استراتژی بر این مبنا استوار است که در بازههای زمانی که سهم با تخفیف قابل توجهی نسبت به ارزش ذاتی خود معامله میشود (P/NAV پایین)، فرصت خرید فراهم میشود، و زمانی که قیمت به ارزش ذاتی یا بالاتر از آن نزدیک میشود (P/NAV بالاتر)، زمان مناسبی برای کسب سود و فروش است.
منابع مشاهده P/NAV شرکتها
برای دسترسی آسان به نسبت P/NAV شرکتهای سرمایهگذاری و پیگیری تغییرات آن، میتوانید از منابع مشخصی استفاده کنید. اطلاعات مربوط به NAV هر شرکت در تابلوی معاملات بورس و در صورتهای مالی موجود در سامانه کدال (Codal.ir) قابل مشاهده است. این منابع رسمی، دادههای مورد نیاز برای تحلیلهای دقیقتر را فراهم میکنند.
دلایل P/NAV بالای ۱ (بیش از ۱۰۰ درصد)
گاهی اوقات ممکن است نسبت P/NAV یک سهم بیشتر از ۱ (یا بالای ۱۰۰ درصد) باشد. این بدان معناست که سهام شرکت در بازار با قیمتی بالاتر از ارزش ذاتی محاسبه شده برای آن معامله میشود. این سوال پیش میآید که چرا سرمایهگذاران حاضرند یک سهم را با قیمتی بالاتر از ارزش ذاتی آن خریداری کنند؟ این اتفاق معمولاً در دو حالت اصلی رخ میدهد:
عرضه و تقاضا و هیجانات بازار
مهمترین عامل تعیینکننده قیمت در بازارهای مالی، نظام عرضه و تقاضا است. وقتی تقاضا برای خرید یک سهم افزایش مییابد و از عرضه پیشی میگیرد، قیمت آن سهم نیز بالا میرود و میتواند منجر به P/NAV بالای ۱ شود.
افزایش تقاضا به دلیل داشتن سهام ارزنده در پرتفوی: حالتی را تصور کنید که سهام چند شرکت خاص بسیار ارزنده است و به دلیل وجود صفهای سنگین خرید، امکان خرید مستقیم آن سهمها برای افراد امکانپذیر نیست. از طرفی، یک شرکت سرمایهگذاری به میزان قابل توجهی، سهام همین شرکتهایی که صف خرید هستند را در پرتفوی خود دارد. در این صورت، تقاضا برای خرید سهام این شرکت سرمایهگذاری نیز افزایش مییابد.
این افزایش تقاضا باعث افزایش قیمت آن شرکت میشود، حتی اگر قیمت بازار آن از NAV آن بیشتر شود. علاوه بر آن، بازارهای مالی معمولاً همراه با احساس و هیجان هستند. این هیجانات نیز میتواند بر قیمت بازاری سهام شرکتها، فارغ از نوع شرکت، مؤثر باشد.
ارزشگذاری متفاوت در پرتفوی غیربورسی
محاسبه دقیق NAV یک شرکت، به خصوص برای داراییهای غیربورسی، همیشه عملی نیست و میتواند پیچیدگیهایی داشته باشد.
اهمیت دقت محاسبات NAV: یکی از مهمترین اختلاف نظرها میان تحلیلگران برای محاسبه NAV، مربوط به ارزشگذاری داراییهای غیربورسی شرکتهای سرمایهگذاری است. زیرا اکثر تحلیلگران تنها به محاسبه NAV بر اساس داراییهای بورسی شرکتهای سرمایهگذاری بسنده میکنند یا از روشهای متفاوتی برای ارزشگذاری داراییهای غیربورسی استفاده میکنند. بنابراین، فارغ از هیجانات و عرضه و تقاضای بازار، دقت محاسبات در سنجش ارزندگی شرکت بسیار تأثیرگذار است.
یکی از مهمترین عوامل مؤثر در دقت NAV شرکتهای سرمایهگذاری، ارزشگذاری داراییهای غیربورسی آنها است، چرا که این داراییها تأثیر قابلتوجهی در ارزندگی شرکت سرمایهگذاری دارند. در نتیجه، تفاوت در روشها و برآوردهای ارزش داراییهای غیربورسی میتواند منجر به P/NAV بالای ۱ شود، زیرا بازار ممکن است ارزش این داراییها را بیشتر از آنچه در محاسبات NAV معمولاً در نظر گرفته میشود، برآورد کند.
پرسشهای متداول
- P/NAV چیست و چه تفاوتی با P/E دارد؟
P/NAV نسبت قیمت روز یک صندوق یا سهم به خالص ارزش داراییهای آن (NAV) است و نشاندهنده مقایسه قیمت بازار سهم با ارزش واقعی داراییهای شرکت است. در مقابل، P/E (Price/Earnings) نسبت قیمت سهم به سود هر سهم را نشان میدهد و بیشتر برای ارزیابی سودآوری شرکتهای تولیدی کاربرد دارد. P/NAV به خصوص برای شرکتهای سرمایهگذاری و صندوقها مناسب است، در حالی که P/E برای شرکتهای تولیدی و خدماتی استفاده میشود. - آیا P/NAV بالا همیشه بد است؟
لزوماً خیر. اگرچه P/NAV بالا (بیشتر از ۱) میتواند نشانهای از حباب قیمتی و ریسک بالاتر باشد، اما گاهی اوقات زمانی که بازار انتظار رشد ارزش داراییها را دارد یا انتظارات مثبتی از آینده شرکت یا صندوق وجود دارد، P/NAV بالا میتواند منطقی باشد. با این حال، باید این نسبت را در کنار سایر عوامل مانند نوع داراییها، وضعیت شرکت، و شرایط بازار بررسی کرد. - چرا P/NAV برای شرکتهای تولیدی کاربرد ندارد؟
در شرکتهای تولیدی، سودآوری و فروش اهمیت بسیار زیادی دارد و نسبت P/NAV این دو مفهوم مهم را تا حدی نادیده میگیرد. به همین دلیل، نمیتوان از آن به عنوان عامل اصلی برای تعیین نحوه عملکرد این شرکتها استفاده کرد. برای ارزیابی شرکتهای تولیدی، نسبتهای دیگری مانند P/E معمولتر و کارآمدتر هستند. - چگونه میتوانم NAV یک شرکت را پیدا کنم؟
اطلاعات مربوط به NAV هر شرکت در تابلوی معاملات بورس و همچنین در صورتهای مالی موجود در سامانه کدال (Codal.ir) قابل مشاهده است. شرکتهای سرمایهگذاری نیز در گزارشهای ماهیانه خود اطلاعات مهم مالی و حسابرسی مربوط به NAV را در اختیار سهامداران قرار میدهند. - بهترین محدوده P/NAV برای خرید سهام کدام است؟
بررسیهای آماری در بازار سهام ایران نشان میدهد که سرمایهگذاری در شرکتهایی با نسبت P/NAV زیر ۴۵ درصد و فروش آن در محدوده P/NAV بالای ۶۵ درصد، بازدهی خوبی به دنبال خواهد داشت. بنابراین، بهترین استراتژی خرید در P/NAV حدود ۰.۴۵ تا ۰.۵۰ (۴۵ تا ۵۰ درصد) یا کمتر است. - آیا P/NAV همیشه دقیق است؟
خیر، محاسبه دقیق NAV، به خصوص برای داراییهای غیربورسی، ممکن است چالشبرانگیز باشد و اختلاف نظر بین تحلیلگران را به همراه داشته باشد. تفاوت در روشهای ارزشگذاری داراییهای غیربورسی میتواند بر دقت محاسبات و در نتیجه بر نسبت P/NAV تأثیر بگذارد.
