آیا از تجربهی بی پایان صفهای طولانی بانک، کاغذبازیهای فرسایشی و قطعیهای ناگهانی سیستمهای بانکی خسته شدهاید؟ در دنیای پرسرعت امروز که میتوانید با چند کلیک ساده خرید کنید یا غذای خود را در کمتر از ۱۵ دقیقه تحویل بگیرید، معطلیهای چند ساعته در بانکهای سنتی واقعاً دشوار و طاقتفرسا به نظر میرسد. این نارضایتی ریشهی عمیقی در رویکردهای قدیمی و هزینههای بالای خدمات بانکداری سنتی دارد. اما نگران نباشید، این راهنما به شما نشان میدهد چگونه با ظهور نئوبانکها، این مشکلات را پشت سر گذاشته و مهارتهای مالی خود را در عصر دیجیتال ارتقا دهید.
ظهور نئوبانکها: پاسخی به نیازهای نوین
حتماً شما هم تجربهی ایستادن در صفهای طولانی بانک، کاغذبازیهای خستهکننده و قطعیهای گاه و بیگاه سیستم را داشتهاید. در دنیای امروز که با چند کلیک ساده میتوانیم خرید کنیم یا غذا سفارش دهیم و در کمتر از ۱۵ دقیقه تحویل بگیریم، معطلیهای چند ساعته در بانکهای سنتی واقعاً دشوار و طاقتفرسا به نظر میرسد.
با وجود صدها سال سابقه خدماترسانی، این سوال پیش میآید که آیا بانکداری سنتی نمیتواند با نیازها و خواستههای مشتریان امروزی هماهنگ شود؟ پاسخ این سوال مثبت است! نارضایتی اصلی مشتریان بانکهای سنتی، ناشی از رویکردهای قدیمی و هزینههای بالای خدمات آنهاست.
نئوبانک چیست؟
بانکداری نوین با بازنگری در شیوه خدمترسانی و همگام شدن با توسعه فراگیر اینترنت، مفهوم نئوبانک را به وجود آورد. "نئو" به معنای "جدید" است.
نئوبانکها در واقع بانکهای عصر جدید هستند که خدمات خود را به صورت کاملاً آنلاین به مشتریان ارائه میکنند و هیچ شعبه فیزیکی یا حضوری ندارند.به جای مراجعه به شعبه فیزیکی، مشتریان نئوبانک از طریق تلفن همراه یا کامپیوتر شخصی خود به خدمات بانکی دسترسی پیدا میکنند. این بانکهای نوین قادرند خدمات مالی متنوعی مانند واریز و برداشت وجه، کارت اعتباری، پرداخت قبوض، انتقال پول، وامدهی، سپردهگذاری و سرمایهگذاری را از طریق وبسایت یا اپلیکیشن موبایل به کاربرانشان ارائه دهند.
افتتاح حساب در نئوبانکها سریع و آسان است و معمولاً حداقل موجودی برای سپردهگذاری تعیین نمیکنند. در نئوبانک، نرخ کارمزد عملیات بانکی پایینتر و نرخ بهره سپردههای بانکی بالاتر از بانکهای عادی است.این برتری مهمی است که ناشی از عدم نیاز به کارمندان زیاد و مدیریت شعبههای فیزیکی است که هزینههای سربار را به شدت کاهش میدهد.البته باید توجه داشت که اکثر نئوبانکها در ایران مجوز بانکداری مستقل ندارند و تحت پشتوانه موسسات مالی و اعتباری (مانند بانکهای رسمی) فعالیت میکنند.
نئوبانکها با خدمات بانکداری الکترونیک که اکنون توسط بانکهای سنتی ارائه میشود، تفاوت دارند. بانکداری دیجیتال، جزئی از خدمات یک بانک سنتی است؛ به عنوان مثال، یک بانک سنتی میتواند خدمات بانکداری دیجیتال را از طریق وبسایت یا اپلیکیشن موبایل خود ارائه دهد، در حالی که نئوبانکها کاملاً مستقل از بانک سنتی عمل کرده و شعبه حضوری ندارند.
در واقع، نئوبانک یک خدمت نیست، بلکه یک محصول است. این یک بانک کامل است که وجود فیزیکی ندارد و تنها در گوشی تلفن همراه شما قرار میگیرد. نئوبانک مجوز، اساسنامه، نام تجاری و اوراق سفید مستقل مختص به خود را دارد.
نقش نئوبانک در آیندهی مالی بشر
فراگیر شدن اینترنت و راه یافتن آن به تلفن همراه، تمام متغیرهای معادله بانکداری سنتی را به هم زد. بانکداری نوین با ارائه بانکداری الکترونیکی، خدمات جدیدتر، متنوعتر، سریعتر و ارزانتری را پیش روی مشتری قرار داد. اما موج امکاناتی که اینترنت به نظام بانکداری تقدیم کرد، به بانکداری الکترونیک محدود نشد و کمی بعد، «نئوبانک» ظهور کرد. فناوریای که نه خدمات بانکی، بلکه یک بانک کامل را در تلفن همراه یا کامپیوتر شخصی افراد عرضه میکرد.
نئوبانک یک خدمت نیست، بلکه یک محصول است که در آینده مالی بشر نقشی تعیینکننده دارد. این شکل از بانکداری نوین است که دیر یا زود ناچار به استفاده از آن خواهیم شد. افزایش علاقه مصرفکنندگان به انتقال وجه، خرید با کارت اعتباری و سایر خدمات بانکی با کمک برنامههای هوشمند تلفن همراه، رقابت در سطح جهانی را برانگیخته است.
این اتفاق، نئوبانکها را حتی به سمت ارائه ویژگیها و خدمات گستردهتر سوق داده است. تخمین زده میشود تا سال ۲۰۲۴، حدود ۴۷.۸ میلیون حساب نئوبانکی در ایالات متحده وجود داشته باشد که حدود ۱۷.۹ درصد از جمعیت این کشور را تشکیل میدهد. این آمار نشاندهنده رشد سریع و پذیرش گسترده نئوبانکها به عنوان بازیگران اصلی صنعت خدمات مالی کلان است.
سیر تحول نئوبانکها: از آغاز تا امروز
نئوبانکها در واقع حاصل تکامل بانکداری سنتی و دیجیتالی هستند که با ظهور اینترنت و فراگیر شدن تلفنهای هوشمند، مسیر جدیدی را برای ارائه خدمات مالی به وجود آوردند. این بخش به ریشهها و چگونگی شکلگیری این پدیدهی نوین در صنعت بانکداری میپردازد.
خاستگاه بانکداری مبتنی بر موبایل
تاریخچه نئوبانکها را باید با انقلاب فینتک (فناوری مالی) در دهه ۲۰۱۰ میلادی آغاز کرد. در آن زمان، همگام با توسعه اینترنت در اوایل دهه ۱۹۹۰، بانکهای سنتی به فکر راهحلهایی برای ارائه خدمات آنلاین به مشتریان خود افتادند. در ابتدا محدودیتهای زیادی وجود داشت. اما با پیشرفت فناوری وب و بهبود کیفی سایتهای اینترنتی، کمکم برخی از بانکها توانستند قابلیت افتتاح حساب، پر کردن فرمهای بانکی و درخواست وام را به صورت آنلاین برای مشتریان فراهم کنند.
این روند با ارائه اپلیکیشنهای موبایل بانک و اپلیکیشنهای مالی مانند "آپ" شروع شد. فرایند دیجیتالیشدن خدمات مالی آنقدر پیشرفت کرد که به تدریج تمامی مراحل ثبتنام، افتتاح حساب و دریافت خدمات را شامل شد. اینها همان خدماتی هستند که امروزه آنها را با نام «بانکداری الکترونیک» میشناسیم.
اولین نئوبانکهای جهان
خدمات بانکداری الکترونیک که در آن سالها رواج یافته بود، در نهایت منجر به تولد و پیدایش بانکی شد که دیگر نه یک ساختمان با دیوارهای آجری، بلکه فقط یک بستر اینترنتی بود: «نئوبانک». در واقع، نئوبانک از دل خدمات بانکداری الکترونیک متولد شد. اولین نئوبانک در سال ۲۰۱۵ در کشور انگلستان به وجود آمد.
این سیستم به سرعت به روشی محبوب برای تبادلات مالی و پولی تبدیل شد و مورد استقبال مشتریان قرار گرفت. سپس سایر کشورهای اروپایی، آمریکایی و حتی هند نیز به سراغ این ساختار مدرن بانکی رفتند. اولین نئوبانک کاملاً کاربردی که توسط شرکت بیمه سپرده فدرال (FDIC) بیمه شد، شبکه بانکی «اولویت امنیت» بود که در ۱۸ اکتبر ۱۹۹۵ شروع به کار کرد. این شبکه بانکی توانست نرخ سود بالاتری را به حسابهای سپرده اختصاص دهد و به دلیل عدم وجود هزینههای جاری، کارمزد خدماتشان را نیز پایین بیاورند.
با افزایش گزینهها در انتخاب بانکهای مجازی، اشتیاق مشتریان به بانکپذیری آنلاین نیز افزایش یافت. بر اساس آخرین گزارش FDIC، بیش از ۶۰ درصد از دارندگان حسابهای بانکی بخشی از فرایند بانکپذیری خود را در اینترنت انجام میدهند. امروزه، بیش از ۲۵۶ نئوبانک در سراسر جهان وجود دارد.
نئوبانکها در ایران
در ایران، اواخر دهه ۹۰ شمسی بود که مهران محرابیان، معاون فناوریهای نوین بانک مرکزی، با تأکید بر استفاده از توانمندیهای هوش مصنوعی در حوزه بانکداری، وعده داد که تلاش میشود در سال ۱۳۹۹یا ۱۴۰۰ یک تا دو نئوبانک در کشور داشته باشیم. سرانجام پس از تصویب آییننامه تأسیس و فعالیت بانکهای مجازی در سال ۱۳۹۰، نئوبانکهای ایرانی نیز ایجاد شدند.
البته فعالیت نئوبانکها در ایران هنوز هم محدود است و تدابیر امنیتی زیادی در فرآیند صدور مجوز و نظارت بر فعالیتهای این بانکها وجود دارد تا آسیبی به مردم وارد نشود. موانعی نیز مانند امکان احراز هویت مجازی و احراز هویت ساکنان خارج از کشور وجود دارد. با این حال، نئوبانکهای ایرانی نیز خدماتی مشابه نئوبانکهای کشورهای دیگر ارائه میکنند و موارد زیر را شامل میشوند:
- انتقال وجه به روشهای مختلف
- مدیریت کارت
- مدیریت هزینهها و درآمدها بهصورت آنلاین
- صدور /فعالسازی/مسدود کردن کارت بانکی
- ارائه وام
- پرداخت قبوض در حال حاضر، بانک مرکزی فقط به شرکتهایی امکان اخذ مجوز نئوبانک را میدهد که زیرمجموعه بانکهای رسمی کشور باشند. به همین دلیل، تنها بانکها میتوانند مجوز نئوبانک بگیرند.
مزایا و معایب نئوبانکها: مقایسهای جامع
نئوبانکها، مانند هر نهاد مالی دیگری، هم مزایا و هم معایب خاص خود را دارند. شناخت این نقاط قوت و ضعف به شما کمک میکند تا تصمیم بهتری برای انتخاب پلتفرم بانکی خود بگیرید.
مزایای کلیدی:
- دسترسی آسان و خدمات ۲۴ ساعته: یکی از بزرگترین جذابیتهای نئوبانکها، دسترسی بینظیر آنهاست. تمامی خدمات از طریق یک برنامه موبایلی یا وبسایت ارائه میشود. این یعنی دیگر نیازی به مراجعه حضوری به شعبه نیست و میتوانید در هر زمان و مکانی، حتی نیمههای شب، کارهای بانکی خود را انجام دهید. افتتاح حساب نیز به سادگی و به صورت غیرحضوری انجام میشود.
- هزینههای کمتر و نرخهای رقابتی: نئوبانکها نیازی به نگهداری شعبههای فیزیکی و استخدام تعداد زیادی کارمند ندارند. این کاهش هزینههای سربار به آنها امکان میدهد تا سود بیشتری به مشتریانشان بپردازند و کارمزدهای ارائه خدمات را پایین نگه دارند. حسابهای نئوبانکها به احتمال زیاد هیچ هزینه خدماتی ندارند. برای مثال، ممکن است کمتر با هزینههای مربوط به باز نگه داشتن حساب با موجودی کم یا پرداخت با کارت و چک روبهرو شوید.
- تجربه کاربری بهتر: نئوبانکها تمرکز زیادی روی ارائه یک تجربه بانکداری آنلاین روان، سریع و ساده دارند. اپلیکیشنهای آنها معمولاً کاربرپسندتر بوده و انجام معاملات سریعتر و آسانتر است. آنها سعی میکنند با ویژگیهای نوآورانه و رابط کاربری جذاب، مشتریان را جذب خود کنند.
- استقلال در مدیریت مالی: نئوبانکها استقلال بیشتر و کاملتری در مدیریت امور مالی به مشتریان خود میدهند. این شامل رصد لحظهای هزینهها، تجمیع حسابها، پرداخت از طریق پیام کوتاه یا ایمیل، فعالسازی یا غیرفعال کردن پرداخت بدون تماس، مجوز معاملات خارجی و مدیریت ارزهای مجازی میشود.
معایب و چالشها:
- پشتیبانی و خدمات محدودتر: از آنجا که نئوبانکها هنوز در مرحله پیشرفت و توسعه قرار دارند و شعبه فیزیکی ندارند، ممکن است خدمات محدودتری نسبت به بانکهای سنتی ارائه کنند. برخی از خدمات بانکی مانند امکان ارسال حواله، پذیرش سپردههای نقدی، یا ارائه حسابهای بانکی متنوع هنوز توسط همه نئوبانکها ارائه نمیشود. پشتیبانی آنها نیز ممکن است کمی ضعیفتر از بانکهای سنتی باشد، چرا که تعامل انسانی رو در رو وجود ندارد.
- عدم وجود شعبه فیزیکی: این ویژگی که به نئوبانکها امکان کاهش هزینهها را میدهد، میتواند برای برخی از مشتریان یک نقطه ضعف باشد. اگر به کمک حضوری، استفاده از خودپردازهای بانک خاص یا انجام برخی تراکنشهای پیچیدهتر نیاز داشته باشید، ممکن است با چالش روبهرو شوید.
- عمر کوتاه و ریسکپذیری (با وجود پشتوانه بانکی): بسیاری از نئوبانکها سابقه طولانی ندارند و کمتر از ۱۰ سال از زمان تأسیس آنها میگذرد. مانند هر استارتاپ دیگری، ممکن است با شکست مواجه شوند. با این حال، در ابتدا اشاره شد که نئوبانکها از پشتوانه بانکی برخوردار هستند و لازم نیست نگران از دست دادن پول خود باشید. اما روند مطالبه پول ممکن است طولانی و دردسرساز باشد.
- لزوم ارزیابی راحتی با پلتفرمهای فناوری: استفاده از نئوبانکها به معنای مدیریت تمامی امور بانکی از طریق اپلیکیشن یا وبسایت است. بنابراین، کاربران باید با استفاده از پلتفرمهای فناوری راحت باشند. اگر ترجیح میدهید با یک کارمند بانک صحبت کنید تا با یک ربات چت، یا پشتیبانی حضوری را به آنلاین ترجیح میدهید، شاید نئوبانکها برای شما مناسب نباشند.
- نگرانیهای امنیتی و حفاظت از اطلاعات در صورت ورشکستگی: هرچند سیستمهای امنیتی نئوبانکها به طور کلی مشابه بانکهای سنتی است و از رمزگذاری برای محافظت از اطلاعات و داراییها استفاده میکنند، اما این نگرانی وجود دارد که اگر یک نئوبانک ورشکسته شود چه اتفاقی برای دادهها و اطلاعات مالی شما میافتد. همچنین، نئوبانکها با استفاده از دادههای اطلاعات شما خدمات ارائه میکنند.
نئوبانک در برابر بانکداری سنتی و دیجیتال
یکی از نکات مهم برای درک درست نئوبانکها، تمایز قائل شدن بین آنها و مفاهیمی مانند بانکداری سنتی و بانکداری دیجیتال است. این سه رویکرد، با وجود اشتراکات ظاهری، تفاوتهای بنیادینی دارند که در ادامه به آنها میپردازیم.
نئوبانک، بانک کامل و مستقل دیجیتال
نئوبانک یک "بانک کامل" است که تمام خدمات بانکداری و امور مالی آنلاین را بدون نیاز به شعبههای فیزیکی ارائه میدهد. در واقع، اگر شما مشتری نئوبانک باشید، به جای مراجعه به شعبه فیزیکی بانک خود، به تلفن همراه یا کامپیوتر شخصی خود مراجعه میکنید. این نوع بانکها کاملاً مستقل از بانکهای سنتی عمل میکنند و شعبه حضوری ندارند. نئوبانکها دارای مجوز، اساسنامه، نام تجاری و اوراق سفید مستقل مختص به خود هستند.
به عنوان مثال، بلوبانک در ایران یک نئوبانک است و استفاده از خدمات آن به این معنی است که شما مشتری بلوبانک هستید. افتتاح حساب در نئوبانکها سریع و آسان است و معمولاً حداقل مبلغی برای سپردهگذاری مشخص نمیشود. آنها در مدیریت امور مالی، استقلال بیشتر و کاملتری به مشتریان خود میدهند، از جمله رصد لحظهای هزینهها و مدیریت ارزهای مجازی.
بانکداری دیجیتال، خدمتی از بانکهای سنتی
بسیاری از افراد مفهوم نئوبانک را با مفهوم بانک دیجیتال اشتباه میگیرند. اما بانکداری دیجیتال، در واقع جزئی از خدمات یک بانک سنتی محسوب میشود. به عنوان مثال، بانک سامان با وجود هزاران شعبه حضوری در کشور، میتواند خدمات بانکداری دیجیتال را از طریق وبسایت یا اپلیکیشن «موبایلت» به مشتریها ارائه کند.در بانکداری دیجیتال، امکان دسترسی آنلاین به حساب، انتقال پول یا انجام کارهای دیگر با چند کلیک فراهم است.
با این حال، بانکهای سنتی همچنان طیف گستردهای از خدمات بانکی را به مشتریان ارائه میکنند، از کارت بانکی و وام گرفته تا بیمه و سپردهگذاری ارزی. در حالی که بانکهای آنلاین نیز تا حدی خدماتی نزدیک به بانکهای سنتی ارائه میدهند، اما هنوز محدودتر هستند و همه امکانات بانکهای سنتی را در اختیار مشتری قرار نمیدهند. هدف اصلی بانکداری دیجیتال بهبود تجربه مشتری و افزایش کارایی از طریق پلتفرمهای آنلاین است، اما هسته اصلی فعالیت همچنان تحت نظارت و ساختار یک بانک سنتی قرار دارد.
انواع نئوبانک: کامل و غیر مستقل
با وجود اینکه همه نئوبانکها کاملاً مستقل از بانکهای سنتی عمل نمیکنند، از نظر شیوه عملکرد، دو نوع نئوبانک وجود دارد:
- نئوبانک کامل: این نوع نئوبانک یک بانک مستقل با مجوزهای خاص خود است که میتواند صفر تا صد محصولات و خدمات بانکی را عرضه کند. این بانکها بدون وابستگی به یک نهاد بانکی سنتی، به فعالیت میپردازند و تمام مسئولیتها و اختیارات یک بانک را بر عهده دارند.
- نئوبانک غیر مستقل: در مقابل، نئوبانک غیر مستقل مجوز بانکی مستقلی ندارد و باید با مشارکت یک بانک عادی به مشتریان خدمت کند. این بدان معناست که این نوع نئوبانکها معمولاً پشتوانه یک بانک سنتی را دارند و فعالیتهای آنها تحت نظارت و مجوز آن بانک انجام میشود. در ایران، اکثر نئوبانکها به دلیل نداشتن مجوز مستقل، به پشتوانه موسسات مالی و اعتباری فعالیت میکنند. به عنوان مثال، بلوبانک تحت نظارت بانک سامان فعالیت میکند و ویپاد شعبه دیجیتال بانک پاسارگاد است. این مدل مشارکت به نئوبانکها کمک میکند تا با رعایت قوانین و مقررات موجود، خدمات خود را ارائه دهند و از نظر امنیتی، سپردههای مشتریان تحت پوشش بانک مادر قرار گیرند.
جدول تفاوتهای اصلی نئوبانک، بانکداری سنتی و بانکداری دیجیتال
| ویژگی | نئوبانک (NeoBank) | بانکداری سنتی (Traditional Banking) | بانکداری دیجیتال (Digital Banking) |
|---|---|---|---|
| تعریف کلی | بانک کامل و مستقل دیجیتال (محصول) | بانک با شعبه فیزیکی و خدمات سنتی | ارائه خدمات آنلاین توسط بانک سنتی (خدمت) |
| شعبه فیزیکی | ندارد (کاملاً آنلاین) | دارد (محور اصلی فعالیت) | دارد (خدمات آنلاین در کنار شعب فیزیکی) |
| ماهیت | مستقل، فقط در اپلیکیشن/وبسایت | ساختار فیزیکی با شعب متعدد | بخشی از خدمات یک بانک سنتی |
| مجوز | مستقل (در برخی کشورها)، یا تحت پشتوانه بانک مادر (در ایران) | مستقل و کامل | توسط بانک سنتی اصلی |
| سرعت و سهولت | بسیار سریع و آسان (افتتاح حساب در چند دقیقه) | کندتر، نیاز به مراجعه حضوری و کاغذبازی | سریعتر از سنتی، اما همچنان وابسته به ساختار سنتی |
| هزینهها و کارمزد | پایینتر (به دلیل عدم نیاز به شعب و نیروی انسانی زیاد) | بالاتر (هزینههای نگهداری شعب و کارمندان) | متفاوت، ممکن است شامل کارمزدهای بانک سنتی باشد |
| پشتیبانی | آنلاین (چت، تلفن، ایمیل) | حضوری، تلفنی، آنلاین | تلفنی و آنلاین (ممکن است پشتیبانی حضوری هم باشد) |
| دامنه خدمات | عمدتاً خدمات پایه، برخی پیشرفته (متفاوت برای هر نئوبانک) | طیف گستردهای از خدمات بانکی و مالی | خدمات آنلاین پایه، اما همچنان محدود به بانک سنتی |
| مثال در ایران | بلوبانک، توبانک، بانکینو (اکثراً تحت پشتوانه) | بانک ملی، بانک سامان، بانک پاسارگاد | اپلیکیشن "موبایلت" بانک سامان، خدمات آنلاین بانک ملی |
مدل درآمدی نئوبانکها: چگونه کسب درآمد میکنند؟
شاید این سوال برای شما پیش آمده باشد که نئوبانکها با وجود هزینههای کمتر و کارمزدهای پایینتر، چگونه درآمد کسب میکنند و به حیات خود ادامه میدهند. نئوبانکها معمولاً مدل کسبوکار متفاوتی نسبت به مؤسسات بانکی سنتی دارند. بیشتر درآمد آنها از طریق کانالهای متنوعی تأمین میشود که در ادامه به آنها میپردازیم:
کارمزد تراکنشها
یکی از اصلیترین منابع درآمدی نئوبانکها، کارمزد تراکنشها است. آنها برای نقلوانتقالات بانکی، برداشت از خودپرداز یا انتقال پول کارمزد دریافت میکنند. این کارمزدها میتوانند شامل کارمزدهایی باشند که معاملهگران وقتی مشتریان با استفاده از کارت نقدی خود خرید میکنند، پرداخت میکنند.
به عنوان سازمانهای کوچکتر، به نئوبانکها اجازه داده میشود تا هفت برابر بیشتر از درصدهای موجود برای بانکهایی با بیش از ۱۰ میلیارد دلار دارایی، مبادله کنند. البته نئوبانکهای مختلف از مدلهای درآمدی متفاوتی استفاده میکنند، بنابراین کارمزدها از بانکی به بانک دیگر متفاوت است. برای مثال، نئوبانک وارو (Varo) اعلام کرده است که ۹۸٪ درآمدش از کارمزدها به دست میآید.
فروش اشتراک
برخی از نئوبانکها برای خدمات ممتاز و ویژهی خود، هزینه اشتراک ماهانه از کاربران دریافت میکنند. این اشتراکها معمولاً شامل دسترسی به امکانات پیشرفتهتر، نرخهای بهره بالاتر، یا مزایای انحصاری میشود. نئوبانکهایی مانند Chime و Revolut از این مدل درآمدی استفاده میکنند و خدمات پرمیوم خود را در ازای پرداخت هزینهای ثابت به مشتریان ارائه میدهند. این رویکرد به نئوبانکها امکان میدهد تا جریان درآمدی پایداری داشته باشند و خدماتی فراتر از پایه را به کاربران خاص خود ارائه دهند.
بهره وام و سود سپرده
مانند بانکهای سنتی، نئوبانکها نیز در برخی موارد اقدام به ارائه وام و کارتهای اعتباری میکنند. بهرهای که از این وامها دریافت میشود، به درآمد کلی آنها کمک میکند. همچنین، برخی نئوبانکها سپردهگذاری و سرمایهگذاری را نیز ارائه میدهند و سود حاصل از این فعالیتها نیز به عنوان بخشی از درآمد آنها محسوب میشود. این مدل به آنها اجازه میدهد تا با استفاده از سرمایههای مشتریان، درآمدزایی کرده و در عین حال، خدمات مالی متنوعتری را به آنها ارائه دهند.
هزینههای سربار پایین
شاید فکر کنید که چنین درآمدهایی برای مدیریت یک بانک کافی نیست؛ اما همانطور که قبلاً هم گفتیم، نئوبانکها به دلیل نداشتن شعبه فیزیکی، هزینههای سربار بسیار پایینی دارند. این کاهش چشمگیر در هزینههای عملیاتی به این معناست که حتی با جریان درآمدی کمتر نیز میتوانند موفق باشند و سوددهی خود را حفظ کنند. این ساختار عملیاتی چابک، مزیت رقابتی مهمی را برای نئوبانکها در مقایسه با بانکهای سنتی ایجاد میکند و به آنها اجازه میدهد تا کارمزدها را پایین نگه دارند و نرخهای سود جذابتری ارائه دهند.
نئوبانکهای فعال در ایران: معرفی و خدمات
در سالهای اخیر، همگام با موج جهانی بانکداری دیجیتال، چندین نئوبانک نیز در ایران شروع به فعالیت کردهاند. این نئوبانکها، هرچند برخی بیشتر شبیه شعبههای دیجیتال بانکهای سنتی عمل میکنند تا نئوبانکهای کاملاً مستقل، اما تلاش کردهاند تا تجربه بانکداری را برای کاربران ایرانی سادهتر و دسترسپذیرتر کنند. در ادامه به معرفی و خدمات برخی از معروفترین نئوبانکهای فعال در ایران میپردازیم:
بلوبانک (تحت نظارت بانک سامان)
بلوبانک یکی از معروفترین نئوبانکهای ایران است. این نئوبانک فعالیت خود را از اواخر سال ۹۸ و همزمان با شروع کرونا آغاز کرد و تحت نظارت بانک سامان فعالیت میکند. بلوبانک خدمات بانکی متنوعی را ارائه میدهد، از جمله:
- پرداخت قبوض
- افتتاح حساب غیرحضوری (بدون نیاز به موجودی و کارمزد، تنها در ۷ دقیقه)
- انتقال پول به روشهای مختلف
- کارت به کارت
- خرید اینترنتی بلوبانک همچنین خدمات بانکداری نوین مانند بلوباکس و بلوجونیور برای کودکان ۷ تا ۱۴ ساله را ارائه میدهد و به مشتریان خود یک کد معرف برای کسب درآمد ارائه میکند.
فراز بانک (متعلق به بانک ایران زمین)
فراز بانک به گفته قائممقام بانک ایرانزمین، اولین نئوبانک ایرانی است. این نئوبانک متعلق به بانک ایران زمین بوده و با همکاری مشترک شرکت «های وب» تأسیس شده است.بانک ایران زمین نسخه اولیه فراز بانک را در اردیبهشت ماه سال ۱۴۰۱ در اختیار کاربران قرار داد. برخی از خدمات فراز بانک عبارتند از:
- احراز هویت
- افتتاح حساب
- شارژ آنلاین حساب
- انتقال وجه از طریق کارت به کارت و پایا
- مدیریت گردش مالی حسابها
- ارائه خدمات آنلاین خیریه و نیکوکاری
توبانک (متعلق به بانک گردشگری)
نئوبانک توبانک متعلق به بانک گردشگری است و فعالیت خود را در سال ۱۴۰۰ آغاز کرد. این نئوبانک، شعبه مجازی بانک گردشگری است که توسط شرکت دانشبنیان ایپام تولید شده است.از خدمات اصلی توبانک میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ارائه وام آنلاین
- کارت هدیه
- کارت به کارت
- پرداخت قبوض
- خدمات خودرو
- خرید شارژ و بسته اینترنتی
- خدمات متفاوتی مانند «سوپرمارکت مالی»، «خدمات گردشگری» و «کیف پول الکترونیکی» فرآیند احراز هویت در توبانک کاملاً آنلاین، در کمتر از ۱۰ دقیقه و بدون دخالت عوامل انسانی انجام میشود.
آبانک (وابسته به بانک آینده)
آبانک به عنوان نئوبانکِ بانک آینده، از نیمه دوم سال ۱۴۰۰ آغاز به کار کرد. یکی از مزیتهای این نئوبانک، امکان افتتاح انواع سپرده مانند حساب قرضالحسنه پسانداز، حساب پسانداز کوتاهمدت و بلندمدت، و حسابجاری بدون دستهچک است. هرچند آبانک بیشتر شبیه شعبه دیجیتال بانک آینده عمل میکند تا یک نئوبانک مستقل، زیرا بسیاری از خدمات آن مستقیماً با حسابهای بانک آینده انجام میشوند.
بانکینو (متعلق به بانک خاورمیانه)
بانکینو نئوبانک بانک خاورمیانه است که از سال ۹۸ فعالیت خود را شروع کرده است. بانکینو به عنوان یک بانک کاملاً دیجیتال و بدون شعبه، با هدف ارائه خدمات بانکی متفاوت در هر زمان و مکان، تحت مجوز بانک خاورمیانه فعالیت میکند.خدمات بانکی در بانکینو به صورت غیرحضوری و تنها از طریق اپلیکیشن بانکینو ارائه میشوند.
- افتتاح حساب
- دریافت کارت
- صدور مجدد کارت
- تغییر رمز اول و فعالسازی رمز پویا
- وام و تسهیلات بانکی
- سرمایهگذاری و دریافت سود تمام حسابهای افتتاح شده در بانکینو در سیستم بانکداری متمرکز بانک خاورمیانه ثبت میشوند و این بانک ضامن امنیت سرمایههای شماست.
ویپاد (شعبه دیجیتال بانک پاسارگاد)
ویپاد در واقع شعبه دیجیتال بانک پاسارگاد است و از سال ۹۹ فعالیت میکند.خدمات ویپاد معمولاً در دسته خدمات پایه بانکی قرار میگیرند، مانند افتتاح حساب، انتقال وجه و پرداخت قبض. همچنین ویپاد خدمات اختصاصیای نیز ارائه کرده است:
- تسهیلات پشتوانه
- طرح پسانداز رویش
- انتقال وجه هوشمند
- افتتاح حساب در بانک پاسارگاد، کاملاً آنلاین و رایگان
- سفارش کارت فیزیکی بانک پاسارگاد، کاملاً آنلاین و رایگان
- دریافت تسهیلات خرد مصرفی، آنی و بدون ضامن و وثیقه
- پشتیبانی آنلاین و تلفنی، ۲۴ ساعت شبانهروز در ۷ روز هفته
- تعریف و بازیابی رمز اول کارت، بدون مراجعه به بانک و عابربانک
- فعالسازی و دریافت پیامک هر واریز و برداشت، بدون هزینه
- فعالسازی و دریافت رمز دوم پویا، بدون مراجعه به عابربانک
- دریافت گزارش گردش حساب، بدون محدودیت زمانی
- مسدودسازی کارت بانکی، بدون مراجعه به شعبه
- انتقال وجه کارت به کارت و پایا، بدون پیچیدگی
- دریافت کارت هدیه مجازی، آنی و بدون کارمزد
- درخواست صدور کارت المثنی، کاملاً آنلاین
نئو زرین (سرویسی از زرینپال)
نئو زرین سرویسی امن برای انجام امور مالی است که توسط زرینپال، اولین پرداختیار دارای مجوز رسمی از بانک مرکزی، عرضه شده است. با نئوبانک زرین، بانکداری الکترونیک و ارائه خدماتی منحصر به فرد برای کاربران زرینپال به سادگی فراهم شده است. در نئو زرین کاربران علاوه بر بهرهمندی از خدمات بانکی به صورت آنلاین، امکان انجام امور مالی مانند خرید رمز ارز، دریافت وام و غیره را نیز دارند.
- افتتاح حساب مجازی: کاربران زرینپال میتوانند تنها با استفاده از مراحل احراز هویت زرینپال و نئو زرین، حساب رسمی خود را به صورت مجازی در بانک آینده افتتاح کنند. به زودی امکان افتتاح حساب در بانک شهر و بانک ایران زمین نیز برای کاربران فراهم خواهد شد.
- صدور کارت بانکی: صدور زرینکارت با تمام ویژگیهای کارت بانکی که به یک حساب بانکی (زرینحساب) متصل است یکی دیگر از خدمات نئو زرین است.
- انتقال وجه بدون محدودیت: برخلاف انتقال وجه با سامانهی پایا، کاربران نئو زرین میتوانند بدون نگرانیهای مالیاتی و محدودیت در سقف و تعداد تراکنش وجوه مورد نظر خود را به حساب افراد دیگر واریز نمایند.
- انتقال وجه آنی با سرویس پل: امکان دریافت رمز پویا و همچنین انتقال وجه به صورت آنی و با کارمزد کمتر، با استفاده از سرویس پل برای کاربران فراهم است.
- حفظ سرمایه/ کیف پول رمز ارز: نگهداری سرمایه به صورت رمز ارز در کیف پول نئو زرین و امکان برداشت به صورت ریال، یکی از ویژگیهای منحصر به فرد نئو زرین است که موجب حفظ و ثبات سرمایه کاربران در برابر تغییرات ارزی است.
- دریافت وام: به زودی این امکان برای کاربران فراهم خواهد شد تا با قفل کردن دارایی رمز ارزی خود وام دریافت کنند تا بدون نیاز به فروش دارایی رمز ارزی افزایش نقدینگی داشته باشند.
سایر نئوبانکها (ویبانک، نشان بانک)
- ویبانک (VieBank): استارتاپ نوآوران زندگی هوشمند با نام تجاری VieBank از پاییز ۱۴۰۱ تلاش میکند با بهرهگیری از فناوریهای روز، مانند هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، تجربه جدید زندگی هوشمند در حوزه بانکی را برای کاربران خود رقم بزند. البته ویبانک در حال حاضر فعالیتی ندارد و خدماتی ارائه نمیکند.
- نشان بانک: اگر آبانک و ویپاد را جزو نئوبانکها بدانیم، باید نشان بانک را هم در این لیست معرفی کنیم. نشان بانک، شعبه دیجیتال بانک ملی است و خدماتی مانند افتتاح حساب را ممکن میکند. البته با نشان بانک نمیتوانید کارت فیزیکی صادر کنید و فقط امکان افتتاح حساب غیرحضوری بانک ملی و دریافت کارت مجازی ممکن است.
انتخاب بهترین نئوبانک: چه معیارهایی مهم است؟
پاسخ به این سوال که "بهترین نئوبانک ایران کدام است؟" کاملاً به نیازها و هدف شما از استفاده از نئوبانک بستگی دارد. هیچ نئوبانک واحدی وجود ندارد که برای همه بهترین باشد، زیرا هر فردی انتظارات و اولویتهای متفاوتی از خدمات بانکی خود دارد. برای اینکه بتوانید بهترین انتخاب را داشته باشید، باید معیارهای مهمی را در نظر بگیرید.
خدمات مورد نیاز
قبل از انتخاب نئوبانک، باید مشخص کنید که بیشتر از همه به چه خدماتی نیاز دارید و کدام نئوبانک این خدمات را ارائه میکند. خدمات روزمره و معمول بانکی، تقریباً توسط تمامی نئوبانکها ارائه میشود. این خدمات پایه معمولاً شامل موارد زیر است:
- واریز و برداشت وجه
- کارت اعتباری (در برخی موارد)
- پرداخت قبوض
- انتقال پول (مانند کارت به کارت و پایا)
- افتتاح حساب غیرحضوری
- مدیریت کارت (صدور/فعالسازی/مسدود کردن)
اما اگر به دنبال خدمات پیشرفتهتر یا تخصصیتری هستید، باید با دقت بیشتری نئوبانکها را بررسی کنید. به عنوان مثال:
- انواع تسهیلات و وام: همه نئوبانکها امکان ارائه وام یا تسهیلات را ندارند. اگر دریافت وام برای شما اولویت دارد، باید نئوبانکی را انتخاب کنید که این خدمت را ارائه میدهد، مانند توبانک یا بانکینو.
- سفته الکترونیک: این خدمت هنوز به برخی از نئوبانکها اضافه نشده است.
- سپردهگذاری متنوع: برخی نئوبانکها امکان افتتاح انواع سپرده مانند قرضالحسنه، کوتاهمدت یا بلندمدت را فراهم میکنند (مانند آبانک).
- خدمات خاص: برخی نئوبانکها خدمات ویژهای دارند، مانند بلوباکس و بلوجونیور برای کودکان در بلوبانک، یا سوپرمارکت مالی و خدمات گردشگری در توبانک. اگر به چنین خدماتی نیاز دارید، باید به دنبال نئوبانکهای مربوطه باشید.
نرخ کارمزد
نرخ کارمزد دریافتی توسط نئوبانکها نیز اهمیت زیادی دارد. نئوبانکها به دلیل نداشتن شعبه فیزیکی و هزینههای عملیاتی کمتر، معمولاً کارمزدهای پایینتری نسبت به بانکهای سنتی دریافت میکنند. اما این کارمزدها از بانکی به بانک دیگر متفاوت است.
- حتماً نرخ کارمزد نئوبانک را با میزان تراکنشهایتان مقایسه کنید.
- برخی نئوبانکها برای خدمات ممتاز کارمزد دریافت میکنند.
- برخی دیگر ممکن است از شما بخواهند که هر ماه تعداد معینی تراکنش انجام دهید تا بیشترین نرخ بهره را دریافت کنید.
- اگر تراکنشهای زیادی دارید، حتماً گزینههایی با نرخ کارمزد پایینتر را انتخاب کنید.
- اطمینان حاصل کنید که با ساختار کارمزدی نئوبانک انتخابی خود کاملاً آشنا هستید تا بعداً با هزینههای غیرمنتظره مواجه نشوید.
انتخاب نئوبانک مناسب، یک تصمیم شخصی است و به اولویتها و سبک زندگی مالی شما بستگی دارد.با بررسی دقیق خدمات و کارمزدهای هر نئوبانک، میتوانید بهترین گزینه را برای نیازهای خود پیدا کنید.
آینده نئوبانکها و چشمانداز جهانی
نئوبانکها در سالهای اخیر رشد چشمگیری داشتهاند و به نظر میرسد که این روند رو به رشد، ادامه خواهد یافت. تحولات اخیر در فناوری و تغییر نیازهای مصرفکنندگان، آیندهای روشن را برای این بانکهای دیجیتال ترسیم میکند.
رشد تقاضا برای بانکداری دیجیتال
رشد نئوبانکها تا حد زیادی با افزایش تقاضا برای خدمات بانکداری دیجیتال از سوی مصرفکنندگان جوانتر و همچنین افزایش اعتماد مشتریان به بانکهای دیجیتالی حمایت میشود.سهولت فرایند افتتاح حساب بدون تأثیرپذیری از عواملی مانند ترافیک، هزینه رفت و آمد، و هزینههای پایینتر عملیات بانکی، از جمله دلایل اصلی این رشد تقاضا هستند.
پس از رکود دو ساله ناشی از همهگیری کووید-۱۹، دوباره بانکها شاهد رونق افتتاح حسابهای جدید هستند، و افتتاح حساب دیجیتالی در این مقطع سهم چشمگیری را از آن خود کرده است. ایالات متحده با ۲۹.۸ میلیون حساب بانکی در نئوبانک، یکی از بالاترین تعداد دارندگان حساب بانکی دیجیتالی را دارد. به نظر میرسد نئوبانکها در حال تبدیل شدن به بازیگران اصلی صنعت خدمات مالی کلان هستند.
پیشبینیها برای سالهای آینده
تخمین زده میشود تا سال ۲۰۲۴، تعداد ۴۷.۸ میلیون حساب نئوبانکی در ایالات متحده وجود خواهد داشت که حدود ۱۷.۹ درصد از جمعیت این کشور را تشکیل میدهد.آمریکا با توجه به جمعیت انبوه و امتیاز در اختیار داشتن برخی از اولین نئوبانکهای جهان، میتواند این روند را حفظ کند یا حتی ارتقا دهد. این پیشبینیها نشاندهنده آن است که روند دیجیتالی شدن در صنعت بانکداری در حال گسترش است و نئوبانکها به زودی جایگاه مهمی در سیستم بانکی دنیا پیدا خواهند کرد.
تصمیم نهایی: آیا نئوبانک برای شما مناسب است؟
در نهایت، انتخاب بین بانک سنتی و نئوبانک یک تصمیم شخصی است و به معیارهای شما و انتظاراتی که از بانک خود دارید، بستگی دارد. بانکهای سنتی و بانکهای اینترنتی، هر دو مزایای خود را دارند.
مزایای اصلی برای کاربران
خدمات مالی دیجیتال برای مشتریان امروزی جذاب است. نئوبانکها قطعاً یکی از بهترین گزینهها برای کارهای روزمره مانند واریز وجه یا پرداختهای همتا به همتا بهصورت آنلاین هستند. آنها هزینههای پایینتری نسبت به بانکهای معمولی دارند و سرعت ارائه خدمات این بانکها نیز بیشتر است. اگر همیشه از تجربههای جدید استقبال میکنید و دوست دارید تمام امور مالی خود را در فضای دیجیتال مدیریت کنید، حتماً در یک نئوبانک حساب باز کنید.
ملاحظات برای مهاجرت به نئوبانک
با این حال، نئوبانکها برای همه مناسب نیستند.
- بعضی از آنها خدمات محدودی ارائه میکنند و صرفاً روی دسترسی سادهتر به خدمات اولیه بانکی (مانند کارت به کارت و خرید شارژ و حسابهای پسانداز) تمرکز کردهاند.
- مشتریانی که قصد دارند از یک بانک سنتی به یک بانک دیجیتالی مهاجرت کنند، باید سطح راحتی خود را در استفاده از پلتفرمهای فناوری ارزیابی کنند. آیا مایلید برنامه دیگری را دانلود کنید و به آن اجازه دسترسی به اطلاعات مالی خود را بدهید؟ آیا راحتید که درباره نیازهای بانکیتان با یک ربات چت کنید؟ یا پشتیبانی حضوری را ترجیح میدهید؟
- نئوبانکها معمولاً اعتباری ندارند یا محدود به اعتبار مشتریان خود هستند و بیشتر بر روی اصول اولیه مانند چک و حسابهای پسانداز تمرکز میکنند تا وام مسکن یا سایر وامها.
پیشنهاد تقسیم فعالیتهای بانکی
به نظر منطقی میرسد که کسب و کار خود را بین هر دو نوع بانک تقسیم کنید. درست است که این کار ممکن است برای شما کمی مشکل باشد، اما داشتن حسابهای جداگانه در بانک سنتی و نئوبانک میتواند شما را از بهترین مزیتهای هر دو نوع بانک برخوردار سازد.از مزایای بانکهای سنتی میتوان به ایجاد ارتباط واقعی بین افراد (ارتباط رو در رو)، استفاده از دستگاه خودپرداز و خدمات گستردهتر (غیر آنلاین) نسبت به بانکهای اینترنتی فعلی اشاره کرد. این تقسیمبندی میتواند بیش از آنچه فکرش را میکنید برایتان سودآور و مفید واقع شود.
پرسشهای متداول
- آیا نئوبانکها کاملاً امن هستند و سپردههای من محافظت میشوند؟
بله، نئوبانکها از سیستمهای امنیتی مشابه بانکهای سنتی، مانند رمزگذاری، برای محافظت از اطلاعات و داراییهای شما استفاده میکنند. در ایران، اکثر نئوبانکها تحت نظارت و پشتوانه بانکهای رسمی کشور فعالیت میکنند، به این معنی که سپردههای شما تحت پوشش بانک مادر قرار میگیرد. با این حال، همیشه توصیه میشود پیش از افتتاح حساب، شرایط امنیتی و پشتوانه بانکی هر نئوبانک را بررسی کنید. - آیا میتوانم از نئوبانکها برای تمامی نیازهای بانکی خود استفاده کنم؟
نئوبانکها برای بسیاری از کارهای روزمره مانند واریز و برداشت وجه، انتقال پول، پرداخت قبوض و مدیریت کارت بسیار کارآمد هستند. اما برخی از آنها ممکن است خدمات محدودتری نسبت به بانکهای سنتی ارائه دهند، مانند امکانات مربوط به وام مسکن یا برخی از سپردههای پیچیده. بهترین رویکرد این است که نیازهای بانکی خود را مشخص کنید و سپس نئوبانکی را انتخاب کنید که این خدمات را پوشش میدهد، یا حتی حسابهای خود را بین یک نئوبانک و یک بانک سنتی تقسیم کنید تا از مزایای هر دو بهرهمند شوید. - چگونه یک نئوبانک در ایران مجوز فعالیت دریافت میکند؟
در حال حاضر، بانک مرکزی ایران فقط به شرکتهایی امکان اخذ مجوز نئوبانک را میدهد که زیرمجموعه بانکهای رسمی کشور باشند. به همین دلیل، اغلب نئوبانکهای فعال در ایران، شعبههای دیجیتال یا تحت حمایت بانکهای سنتی هستند و مجوز فعالیت خود را از طریق آنها کسب میکنند. - آیا استفاده از نئوبانکها به معنای حذف کامل تعامل انسانی است؟
نئوبانکها عمدتاً بر خدمات آنلاین و دیجیتال تمرکز دارند و شعبه فیزیکی ندارند. این به معنای عدم وجود تعامل رو در رو با کارمندان بانک است. پشتیبانی مشتریان معمولاً از طریق چت آنلاین، تلفن یا ایمیل صورت میگیرد. اگر تعامل انسانی حضوری برای شما اهمیت زیادی دارد، باید این نکته را در نظر بگیرید. - تفاوت اصلی نئوبانک و بانکداری دیجیتال چیست؟
تفاوت اصلی این است که نئوبانک یک "بانک کامل" است که کاملاً مستقل و بدون شعبه فیزیکی عمل میکند و تمام خدمات خود را آنلاین ارائه میدهد. اما بانکداری دیجیتال، یک "خدمت" از سوی یک بانک سنتی است؛ به این معنا که بانکهای سنتی با حفظ شعب فیزیکی خود، برخی خدمات را به صورت آنلاین و از طریق وبسایت یا اپلیکیشن به مشتریان ارائه میدهند.
