هنگام بروز حادثه برای خودرو، تصور پرداخت کامل خسارت توسط شرکت بیمه ممکن است در ذهن بسیاری از افراد شکل گرفته باشد. اما واقعیت چیز دیگری است. در زمان دریافت خسارت، با اصطلاحی به نام فرانشیز بیمه بدنه مواجه میشوید که مسئولیت پرداخت بخشی از خسارت را بر عهده خودتان میگذارد. این موضوع میتواند برای بیمهگذاران چالشبرانگیز باشد و عدم آگاهی از آن، به نادرستی تصورات قبلی شما منجر شود. در ادامه به طور کامل به بررسی فرانشیز بیمه بدنه میپردازیم.
فرانشیز بیمه بدنه چیست؟
فرانشیز بیمه بدنه، مبلغی از خسارت است که پرداخت آن بر عهده بیمهگزار است و شرکت بیمه هیچ تعهدی در قبال آن ندارد. این اصطلاح در زبان فارسی به معنای "خودپرداخت" ترجمه میشود.
برای مثال، فرض کنید فرانشیز پوشش سرقت کلی در بیمه بدنه ۲۰ درصد باشد و ارزش خودروی شما ۵۰۰ میلیون تومان باشد. در صورت سرقت کلی خودرو، شرکت بیمه ۸۰ درصد از مبلغ خسارت (معادل ۴۰۰ میلیون تومان) را پرداخت میکند و ۲۰ درصد باقیمانده (معادل ۱۰۰ میلیون تومان) که فرانشیز است، باید توسط شما پرداخت شود.
چرا شرکتهای بیمه فرانشیز تعیین میکنند؟
وجود فرانشیز بیمه، اگرچه ممکن است برای رانندگان مطلوب نباشد، اما مزایای مهمی برای شرکتهای بیمه و در نهایت برای کل صنعت بیمه دارد. برخی از دلایل اصلی تعیین فرانشیز عبارتند از:
- کاهش ریسک: فرانشیز بخشی از خسارت را به عهده بیمهگذار میگذارد و در نتیجه ریسک شرکت بیمه در جبران خسارات را کاهش میدهد. این امر احتمال پرداخت غرامتهای سنگین و متعدد را کم میکند.
- کاهش مراجعات جزئی: با وجود فرانشیز، مراجعات متعدد بیمهگذاران برای دریافت خسارات جزئی و ناچیز کاهش مییابد.
- کنترل حق بیمه: فرانشیز به شرکت بیمه امکان میدهد تا حق بیمه را متناسب با ریسک خود تعیین کند. به عبارت دیگر، با افزایش فرانشیز، حق بیمه کاهش مییابد که میتواند به جذب مشتریان بیشتر منجر شود.
- افزایش مشارکت بیمهگزار: فرانشیز باعث میشود تا بیمهگذار در حفظ و مراقبت از خودروی خود دقت بیشتری به خرج دهد، زیرا میداند که در صورت بروز حادثه، باید قسمتی از خسارت را بپردازد.
- جلوگیری از کلاهبرداری: وجود فرانشیز، انگیزه برای کلاهبرداری در خصوص خسارات را کاهش میدهد.
انواع فرانشیز بیمه بدنه
فرانشیز بیمه بدنه به چندین روش مختلف محاسبه میشود که در ادامه به آنها میپردازیم:
- فرانشیز ثابت: در این نوع، مبلغ مشخصی به عنوان فرانشیز در بیمهنامه درج میشود. به عنوان مثال، فرانشیز ۱۰ میلیون تومان به این معنی است که در صورت بروز حادثه، ۱۰ میلیون تومان از خسارت توسط بیمهگذار و مابقی توسط شرکت بیمه پرداخت خواهد شد.
- فرانشیز درصدی: در این نوع، فرانشیز به صورت درصدی از مبلغ خسارت یا مبلغ حق بیمه محاسبه میشود. هر چه مبلغ حق بیمه یا خسارت بیشتر باشد، فرانشیز نیز به همان نسبت بالاتر میرود.
- فرانشیز ترکیبی: این نوع فرانشیز، ترکیبی از فرانشیز ثابت و درصدی است.
- فرانشیز نوع حادثه: برای هر نوع حادثه، فرانشیز جداگانهای در نظر گرفته میشود. به عنوان مثال، فرانشیز سرقت کلی ۲۰ درصد و فرانشیز تصادف ۱۰ درصد است.
- فرانشیز سقف تعهدات: در این نوع، تا سقف مشخصی از خسارت توسط شرکت بیمه پرداخت میشود و مابقی خسارت توسط بیمهگذار پرداخت خواهد شد.
عوامل تعیینکننده در فرانشیز بیمه بدنه
میزان فرانشیز بیمه بدنه در شرکتهای بیمه متفاوت است و به عوامل مختلفی بستگی دارد:
- تعداد دفعات خسارت: هر چه تعداد دفعات خسارت در سال بیشتر باشد، فرانشیز نیز به همان نسبت افزایش مییابد.
- سابقه رانندگی: سابقه رانندگی بدون تخلف میتواند به کاهش فرانشیز کمک کند.
- تاریخ صدور گواهینامه: رانندگانی که گواهینامه آنها به تازگی صادر شده است (کمتر از سه سال)، معمولاً فرانشیز بیشتری نسبت به رانندگان با تجربه دارند. در صورتی که بیمهگذار کمتر از ۳ سال سابقه دریافت گواهینامه داشته باشد، در ازای هر خسارت ۱۰ درصد به فرانشیز اضافه میشود.
- نوع خسارت: فرانشیز برای انواع مختلف خسارات مانند تصادف، سرقت، آتشسوزی و بلایای طبیعی متفاوت است.
- شرایط شرکت بیمه: شرایط و سیاستهای هر شرکت بیمه در مورد فرانشیز بسیار مؤثر است.
- تناسب بین پوششها و خسارت: این عامل نیز در تعیین فرانشیز مؤثر است.
میزان فرانشیز با توجه به نوع خسارت
میزان فرانشیز بیمه بدنه در شرکتهای بیمه متفاوت است. در جدول زیر، میزان فرانشیز برای انواع خسارتها در بیمه بدنه آورده شده است:
| نوع خسارت بیمه بدنه | میزان فرانشیز در هر خسارت |
|---|---|
| خسارت ناشی از آتشسوزی، صاعقه و انفجار | ۱۰ درصد |
| خسارت اول | ۱۰ درصد |
| خسارت دوم | ۲۰ درصد |
| خسارت سوم | ۳۰ درصد |
| خسارت ناشی از پاشیده شدن مواد شیمیایی، رنگ و اسیدی | ۳۰ درصد |
| خسارت سرقت کلی | ۲۰ تا ۲۵ درصد |
| خسارت شکست شیشه | ۲۰ تا ۹۰ درصد |
| خسارت ناشی از بلایای طبیعی | ۱۰ تا ۹۰ درصد |
| تصادفات منجر به از بین رفتن کامل خودرو (به غیر از سرقت) | ۱۰ درصد |
| تصادفاتی که بیمهگذار مقصر نیست | ۱۰ تا ۵۰ درصد |
| واژگونی خودرو | ۱۰ تا ۱۵ درصد |
| نوسانات قیمت خودرو | ۴۰ تا ۵۰ درصد ارزش خودرو |
| خط و خش یا میخکشی | ۸۵ تا ۹۰ درصد |
نکته: میزان فرانشیز در هر بار خسارت معمولاً افزایش پیدا میکند. برای مثال، اگر فرانشیز خسارت بیمه برای مرتبه اول ۱۰ درصد باشد، میزان آن برای دفعه دوم به ۲۰ درصد و برای دفعه سوم به ۳۰ درصد افزایش مییابد. البته این میزان فرانشیز برای خسارتهای بسیار کم ممکن است اعمال نشود و معمولاً یک مبلغ حداقلی برای دریافت فرانشیز تعریف شده است.
نحوه حذف فرانشیز بیمه بدنه
با وجود اینکه تمامی بیمههای بدنه دارای فرانشیز هستند، برخی از شرکتهای بیمه، پوششی تحت عنوان پوشش حذف فرانشیز را نیز ارائه میکنند.
با پرداخت حق بیمه بیشتر و فعال کردن این نوع از پوششهای فرعی بیمه بدنه، میتوانید در صورت بروز حادثه، بدون پرداخت فرانشیز، غرامت کامل را دریافت کنید.
- استفاده از این پوشش میتواند مبلغ حق بیمه را تقریباً بین ۵ تا ۱۰ درصد افزایش دهد.
- در حال حاضر، شرکتهای بیمه ایران و آسیا این پوشش را ارائه میدهند.
- برای فعال کردن این پوشش، هنگام خرید بیمه بدنه یا تمدید آن، باید درخواست پوشش حذف فرانشیز را ذکر کنید تا کارشناسان آن را به بیمهنامه شما اضافه کنند.
- این پوشش معمولاً فقط برای اولین خسارت اعمال میشود و برای خسارتهای بعدی، فرانشیز طبق شرایط بیمهنامه محاسبه خواهد شد.
نکات کلیدی در انتخاب بهترین بیمه بدنه
هنگام انتخاب بیمه بدنه، توجه به نکات زیر میتواند به شما کمک کند تا بهترین انتخاب را داشته باشید:
- پوششهای ارائهشده: دقت کنید بیمه شامل پوششهای اصلی و اضافی مورد نیاز شما (مانند سرقت، نوسانات قیمت، شکست شیشه و بلایای طبیعی) باشد.
- میزان فرانشیز: بیمهنامهای را انتخاب کنید که فرانشیز کمتری دارد یا امکان حذف آن را فراهم میکند.
- خدمات پس از فروش: سرعت و کیفیت پرداخت خسارت توسط شرکت بیمه را بررسی کنید.
- مقایسه قیمت: اگرچه قیمت مهم است، اما پوششها و خدمات را در اولویت قرار دهید.
- شرایط بیمهنامه: تمامی بندهای قرارداد را با دقت مطالعه کنید و در مورد ابهامات خود از بیمهگر سؤال بپرسید.
سوالات متداول
- آیا فرانشیز بیمه بدنه در همه رشتههای بیمهای وجود دارد؟
بله، در قانون بیمه، اصولا فرانشیز بیمه برای همه رشتههای بیمه در نظر گرفته شده است، اما نقش پررنگ آن را میتوان در بیمه بدنه، بیمه درمان و بیمه مسئولیت مشاهده کرد. - آیا فرانشیز درصدی از مبلغ کل خسارت است یا مبلغی ثابت؟
فرانشیز میتواند درصدی از مبلغ کل خسارت باشد یا به صورت مبلغی ثابت تعیین شود. همچنین ممکن است ترکیبی از هر دو حالت باشد. - چگونه میتوان فرانشیز شکست شیشه را در بیمه بدنه محاسبه کرد؟
معمولاً فرانشیز شکست شیشه در بیمه بدنه، ۲۰ درصد یا تا ۹۰ درصد ارزش شیشه میباشد. - آیا سابقه رانندگی در میزان فرانشیز تاثیرگذار است؟
بله، سابقه رانندگی فرد بیمه شده و تعداد سالهایی که گواهینامه رانندگی داشته (نباید کمتر از ۳ سال باشد)، در نرخ فرانشیز مؤثر است. - آیا امکان خرید بیمه بدنه بدون فرانشیز وجود دارد؟
معمولاً بیمه بدنه در همه شرکتهای بیمه دارای فرانشیز است. اما با خرید پوشش "حذف فرانشیز" میتوانید کل مبلغ خسارت را از شرکت بیمه دریافت کنید.
